به گزارش مدیاتی:۱۰۰۰ روز اول زندگی، از آغاز بارداری تا حدود دو سالگی کودک، یکی از مهمترین دورهها در شکلگیری سلامت جسمی و ذهنی او محسوب میشود. تغذیه، مراقبت و شرایط محیطی در این بازه حساس میتوانند تأثیری ماندگار بر رشد و آینده سلامت کودک داشته باشند.
۱۰۰۰ روز اول زندگی؛ چگونه این دوران آینده سلامت کودک را شکل میدهد؟
اصطلاح «۱۰۰۰ روز اول» به فاصلهی زمانی از آغاز بارداری تا پایان دوسالگی کودک اطلاق میشود؛ دورهای که از آن به عنوان «پنجره طلایی رشد» یاد میشود. در این بازه سرنوشتساز، سرعت رشد و تکامل مغز کودک به اوج میرسد و زیربنای سلامت جسمی، شناختی و ایمنی او برای تمام طول زندگی پیریزی میشود.
مراحل تغذیه در ۱۰۰۰ روز نخست زندگی
تغذیه در این دوره پلهبهپله تغییر میکند و تامین بهموقع مواد مغذی، نقش مستقیمی در تکامل مغز، استخوانها و سیستم ایمنی دارد.
دوران بارداری: جنین تمامی نیازهای خود را از مادر دریافت میکند. مواد مغذی کلیدی در این مرحله شامل کاروتنوئیدها (بهویژه لوتئین)، کولین، فولات، ید، آهن، امگا-۳، ویتامین D، پروتئین، منیزیم، ویتامین A، ویتامینهای گروه B و ریزمغذیهای نایاب است.
۶ ماه اول پس از تولد: شیر مادر کاملترین و بهترین منبع تغذیهای نوزاد است که علاوه بر تامین کامل انرژی، با تقویت سیستم ایمنی از کودک در برابر عفونتها محافظت میکند.
۶ ماهگی تا ۱ سالگی (تغذیه تکمیلی): با افزایش نیازهای رشدی، غذاهای کمکی باید بر اساس سن و توانایی جویدن کودک آغاز شوند. گزینههای مناسب شامل غلات غنیشده با آهن (مانند حریره برنج)، پورهی میوهها (موز، سیب، هلو)، پورهی سبزیجات و منابع پروتئینی پوره شده (مرغ، گوشت، حبوبات) است.
۱ تا ۲ سالگی: کودک به تدریج وارد رژیم غذایی خانواده میشود که باید شامل انواع غلات، میوه و سبزیجات، منابع پروتئینی (گوشت، ماهی، تخممرغ)، لبنیات متناسب با سن و چربیهای سالم باشد.
عواقب نادیده گرفتن پنجره طلایی رشد
بیتوجهی یا سوءتغذیه (کمبود، نابرابری یا دریافت بیش از حد مواد مغذی) در این دوره، آسیبهای جبرانناپذیری به همراه دارد:
اختلال در رشد مغزی و سیستم عصبی
کوتاهی قد ناشی از اختلال رشد (Stunting) و وزن کم زمان تولد
ضعف سیستم ایمنی و کمبود آهن و ویتامین D
افزایش خطر ابتلا به چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماریهای متابولیک در بزرگسالی
اشتباهات رایج تغذیهای والدین
دادن نوشیدنیهای شیرین: مصرف نوشابه، چای شیرین و آبمیوههای صنعتی موجب دریافت کالری کاذب و پوسیدگی دندان میشود.
افزودن نمک به غذای کودک: کلیههای نوزاد توانایی پردازش نمک را ندارند و افزودن آن فشار مضاعفی به کلیهها وارد میکند.
عدم تامین ویتامین D: میزان این ویتامین ممکن است در شیر مادر کافی نباشد و نیازمند مکملیاری طبق دستور پزشک است.
شروع خیلی زود یا خیلی دیر تغذیه تکمیلی: شروع زودتر از ۶ ماهگی خطر خفگی و گوارشی دارد و شروع دیرهنگام باعث سوءتغذیه و ماندگی رشد میشود.
نقش آموزش مستمر و رویدادهای علمی
ارتقای آگاهی جامعه پزشکی و والدین، ضامن بهرهبرداری کامل از این دوره طلایی است. در همین راستا، شرکت نستله ایران با برگزاری سلسله نشستهای علمی NEST با حضور بیش از ۳۰۰ متخصص اطفال در هر دوره، بستری برای تبادل تازهترین یافتههای علمی در زمینه تغذیه ۱۰۰۰ روز اول، مدیریت آلرژی، مزایای اولیگوساکاریدهای شیر مادر و مشکلات گوارشی کودکان فراهم کرده است.
شواهد علمی موید آن است که شیر مادر ایدهآلترین منبع تغذیه برای ۶ ماه نخست و ادامه آن تا ۲ سالگی در کنار تغذیه تکمیلی است. در صورت نیاز به استفاده از جایگزینهای شیر مادر یا تغییر در روند تغذیه، حتماً باید با پزشک متخصص مشورت شود.
