به گزارش مدیاتی: بر اساس گزارش‌های موثق و اطلاعیه‌های رسمی منتشرشده از سوی بزرگ‌ترین صرافی‌های تبادل دارایی‌های دیجیتال در کشور، بانک مرکزی در نامه‌ای خطاب به شبکه بانکی و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP)، دستور محدودسازی دسترسی پنج پلتفرم رمزارزی بزرگ به خدمات بانکی و زیرساخت‌های برداشت غیرحضوری ریالی را صادر کرده است. این تصمیم که از ساعت ۱۶ دوشنبه ۲۰ مهر ماه به مرحله اجرا گذاشته شده، فرایند تسویه‌حساب ریالی و انتقال وجوه به حساب‌های کاربران را با کندی و تاخیر جدی مواجه ساخته است.
چه اتفاقی افتاده است؟ جزئیات دستور محدودیت بانکی
بر اساس بررسی‌های تخصصی صورت‌گرفته، این اقدام ناگهانی نه به معنای توقف کلی یا پلمب صرافی‌ها، بلکه متوجه وب‌سرویس‌های بانکیِ تسویه خودکار و انتقال ریالی (عمدتاً سامانه‌های پایا و ساتنا از طریق حساب‌های شرکتی صرافی‌ها) است. طبق نامه‌نگاری‌های صورت‌گرفته با شبکه بانکی، قرار است این محدودیت در مرحله اول به مدت سه روز کاری اعمال شود. در پی این تصمیم، امکان واریز آنی مبالغ به کارت‌های بانکی کاربران سلب شده و پردازش کلیه درخواست‌های تسویه، به روال دستی، دسته‌بندی‌شده و خارج از زمان‌بندی معمول موکول گردیده است.
واکنش رسمی نوبیتکس و بیت‌پین به تصمیم بانک مرکزی
دقایقی پس از بروز اختلال در فرایند تسویه ریالی، پلتفرم‌های پیشرو فعال در بازار بیانیه‌های جداگانه‌ای صادر کردند:
- اطلاعیه نوبیتکس: مجموعه نوبیتکس با تایید دریافت گزارش‌های محدودیت از سوی بانک‌ها اعلام کرد که تصمیم بانک مرکزی به صورت یک‌جانبه اتخاذ شده و ضمن اعتراض جدی به این رویه، یادآور شد که ایجاد وقفه در تسویه‌های ریالی می‌تواند به انباشت درخواست‌های معوق منجر شود؛ به طوری که حتی پس از بازگشت زیرساخت به حالت عادی نیز، تسویه کامل مبالغ تا چند روز زمان‌بر خواهد بود.
- اطلاعیه بیت‌پین: پلتفرم بیت‌پین نیز در دو بیانیه پیاپی با شفاف‌سازی منشأ اختلال عنوان کرد که مشکل به وجود آمده به عدم پاسخگویی وب‌سرویس‌های بانکی برداشت مرتبط است. این مجموعه تاکید کرده است که کلیه خدمات معاملات رمزارز، واریز رمزارزی و ابزارهای معاملاتی بدون هیچ وقفه‌ای فعال بوده و اقدامات حقوقی و صنفی برای رفع محدودیت با نهادهای بالادستی در حال انجام است.
آیا دارایی‌های کاربران در معرض خطر است؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که در ساعات گذشته موجب نگرانی کاربران و سرمایه‌گذاران بازار کریپتو شده، وضعیت امنیت سرمایه‌های آنان است. کارشناسان حقوقی و فناوری فین‌تک در این باره تاکید می‌کنند:
- تفکیک ریال از رمزارز: رمزارزهای ذخیره‌شده کاربران (نظیر تتر، بیت‌کوین و اتریوم) در کیف‌پول‌های امن و سرد (Cold Storage) نگهداری می‌شوند و هیچ‌گونه وابستگی به شبکه بانکی داخلی ندارند؛ بنابراین خرید، فروش و انتقال رمزارز در پلتفرم‌ها بدون مشکل در جریان است.
- امنیت موجودی ریالی: موجودی ریالی کاربران در حساب‌های جاری صرافی‌ها نزد بانک‌های کشور محفوظ است و اصل موجودی هیچ کاربری کسر یا مصادره نشده است؛ بلکه تنها «ابزار انتقال و پرداخت بین‌بانکی» با تاخیر مواجه گردیده است.
ریشه‌های اصلی تقابل رگولاتور با پلتفرم‌های مبادله کریپتو
شنیده‌ها از محافل اقتصادی حاکی از آن است که این محدودیت حاصل ماه‌ها چالش میان نهاد تنظیم‌گر بازار پول (بانک مرکزی) و کسب‌وکارهای نوآور حوزه رمزارز پیرامون چند محور کلیدی است:
- دسترسی به داده‌های لحظه‌ای و شفافیت آماری: پافشاری رگولاتور بر نظارت کامل و دریافت داده‌های جامع هویتی و تراکنشی فعالان بازار فراتر از چارچوب‌های فعلی مبارزه با پولشویی.
- تنظیم ساعات معاملات: مطرح شدن طرح‌هایی برای همسان‌سازی ساعات کاری پلتفرم‌های رمزارزی با ساعات رسمی کاری بازار بورس و صرافی‌های سنتی، که با ماهیت ۲۴ ساعته و بدون تعطیلی اقتصاد غیرمتمرکز جهانی در تعارض است.
- مدیریت خروج سرمایه و نوسانات نرخ ارز: نگرانی‌های سنتی نهادهای تصمیم‌گیر اقتصادی در خصوص تاثیر جریان‌های ورودی و خروجی استیبل‌کوین‌ها بر نرخ ارز آزاد در بازار غیررسمی.
پیگیری تشکل‌های صنفی فین‌تک و انجمن بلاکچین
در پی ابلاغ این بخشنامه، کمیسیون فین‌تک سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور (نصر) و انجمن بلاکچین ایران نشست‌های اضطراری تشکیل داده‌اند. نمایندگان بخش خصوصی معتقدند برخوردهای سلبی و قطع دسترسی درگاه‌ها، نه تنها به شفافیت مالی کمکی نمی‌کند، بلکه کاربران داخلی را ناخواسته به سمت صرافی‌های پرریسک خارجی یا بازارهای زیرزمینی و کانال‌های تلگرامی هدایت خواهد کرد که بستری پرمخاطره برای کلاهبرداری‌های مالی است.
توصیه‌های مدیاتی به کاربران و معامله‌گران بازار
رسانه مدیاتی به عنوان رسانه تخصصی حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال، به کاربران پلتفرم‌های تبادل کریپتو توصیه می‌کند:
از ارسال درخواست‌های تکراری و لغو مداوم تراکنش‌های بانکی خودداری فرمایید؛ چرا که ارسال درخواست‌های متعدد در صف‌های تسویه دستی، صرفاً موجب طولانی‌تر شدن پردازش‌ها خواهد شد. وضعیت تسویه‌حساب‌ها به موازات مذاکرات تشکل‌های صنفی با بانک مرکزی پایش شده و گزارش‌های تکمیلی به‌صورت لحظه‌ای در پایگاه خبری مدیاتی منعکس خواهد گردید.
