به گزارش مدیاتی، طرح محدودسازی کارتهای اضطراری جایگاههای سوخت در ۱۱ استان اجرا شده است؛ بااینحال، رانندگانی که کارت سوخت همراه ندارند یا سهمیهشان به پایان رسیده، همچنان با بررسی سامانهای خودرو و سهمیه میتوانند از کارت جایگاه استفاده کنند. همزمان، سهمیهای جدید با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان به کارت سوخت شخصی خودروهای مشمول اختصاص مییابد.
این طرح با هدف کاهش اتکا به کارتهای سوخت جایگاه، مدیریت مصرف و انتقال بخشی از سوختگیریها به کارت شخصی خودروها طراحی شده است. بر اساس توضیحات کرامت ویسکرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، حذف کامل کارتهای اضطراری در دستور کار فعلی نیست؛ بلکه دسترسی به این کارتها از حالت عمومی و بدون محدودیت خارج شده و به کنترل اطلاعات خودرو در سامانههای شرکت ملی پخش وابسته است.
کارت جایگاه در ۱۱ استان چگونه محدود شده است؟
اجرای آزمایشی طرح از مرداد ۱۴۰۵ در استان کرمان آغاز شد. سیستان و بلوچستان در شهریور و خراسان جنوبی در مهرماه به این طرح پیوستند و از ابتدای آبان، هشت استان دیگر نیز تحت پوشش قرار گرفتند. در نتیجه، شمار استانهای مشمول به ۱۱ استان رسیده است.
در اطلاعات منتشرشده، نام همه ۱۱ استان بهصورت یک فهرست رسمی و کامل اعلام نشده است؛ بااینحال، کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی بهعنوان مراحل نخست اجرای طرح معرفی شدهاند و خراسان رضوی نیز بهدلیل حجم بالای تردد، بهطور مشخص در توضیحات مربوط به سوختگیری مسافران مورد اشاره قرار گرفته است. بنابراین، رانندگان باید پیش از سفر، وضعیت اجرای طرح را در استان مقصد و جایگاه موردنظر از مراجع رسمی محلی یا شرکت ملی پخش پیگیری کنند.
تغییر اصلی برای رانندگان این است که کارت جایگاه دیگر گزینه پیشفرض و در دسترس همگان نخواهد بود. اولویت با کارت سوخت شخصی است و استفاده از کارت اضطراری جایگاه به شرایطی مانند نداشتن کارت، پایان سهمیه یا بروز مشکل در فرایند صدور و دسترسی به کارت هوشمند سوخت وابسته خواهد شد.
بدون کارت سوخت یا پس از پایان سهمیه چگونه بنزین بزنیم؟
نداشتن کارت سوخت شخصی بهمعنای ممنوعیت سوختگیری نیست. راننده باید به جایگاه مراجعه کند و موضوع را به متصدی اطلاع دهد. سپس اطلاعات خودرو و وضعیت سهمیه در سامانه بررسی میشود و در صورت تأیید، امکان استفاده محدود از کارت اضطراری جایگاه فراهم خواهد شد.
این فرایند با روال گذشته تفاوت مهمی دارد. پیشتر کارت جایگاه در بسیاری از جایگاهها بدون کنترل دقیق وضعیت خودرو در اختیار رانندگان قرار میگرفت؛ اما در مدل جدید، هر سوختگیری اضطراری باید با دادههای ثبتشده برای خودرو و سهمیه آن سازگار باشد. به همین دلیل، ممکن است ارائه خدمت به عواملی مانند پلاک خودرو، وضعیت کارت هوشمند، سوابق سهمیه و شرایط سامانهای وابسته باشد.
برای خودروهایی که بهدلیل مشکلات ثبتی یا خطاهای سامانهای امکان دریافت کارت هوشمند سوخت ندارند، سازوکارهای جداگانه در نظر گرفته شده است. خودروهای امدادی، برخی خودروهای دولتی و گروههای دارای نیاز ویژه نیز مشمول رویههای اختصاصی خواهند بود. بااینحال، جزئیات اجرایی این استثناها، ازجمله مدارک لازم، سقف سوخت و نحوه ثبت درخواست، در توضیحات منتشرشده بهطور کامل اعلام نشده است.
مسافران نیز در استانهای مشمول، در صورت نداشتن کارت یا کافی نبودن سهمیه، باید از جایگاهداران درخواست استفاده از کارت اضطراری کنند. در مسیرهای بینراهی و بهویژه استان خراسان رضوی، بهدلیل تردد گسترده زائران و مسافران، امکان سوختگیری اضطراری پیشبینی شده است؛ اما این امکان همچنان به بررسی سامانهای خودرو و تأیید شرایط آن وابسته خواهد بود.
تا این مرحله، سقف دقیق سوخت قابل دریافت با کارت جایگاه برای هر خودرو یا هر نوبت اعلام نشده است. همچنین روشن نیست که همه جایگاههای استانهای مشمول دقیقاً از یک رویه واحد پیروی میکنند یا اختیار اجرایی متصدیان و دستورالعملهای منطقهای در میزان و شیوه عرضه تأثیر خواهد داشت. این ابهام میتواند در سفرهای بیناستانی، بهخصوص در مسیرهای کمجایگاه، برای رانندگان اهمیت عملی داشته باشد.
سهمیه سوم با نرخ ۱۰ هزار تومان چه تغییری ایجاد میکند؟
در ساختار جدید، بخشی از بنزینی که پیشتر از طریق کارت اضطراری جایگاه عرضه میشد، بهصورت سهمیهای جداگانه روی کارت سوخت شخصی خودروهای مشمول قرار میگیرد. این سهمیه که بهعنوان سهمیه سوم شناخته میشود، با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان محاسبه خواهد شد.
میزان سهمیه سوم برای همه استانها و خودروها یکسان نیست و بر اساس الگوی مصرف استان تعیین میشود. این موضوع نشان میدهد سیاست جدید صرفاً افزایش قیمت یکسان برای تمام مصرفکنندگان نیست؛ بلکه تلاش میکند بخشی از مصرف مازاد یا خارج از سهمیههای پایه را بهصورت منطقهای مدیریت کند. در عمل، مقدار بنزین قابل دریافت با نرخ ۱۰ هزار تومان میتواند به محل سکونت، الگوی مصرف تعیینشده و وضعیت خودرو در سامانه وابسته باشد.
اختصاص این سهمیه به کارت شخصی، دو پیامد مهم دارد: نخست، نقش کارت سوخت خودرو در ثبت و کنترل مصرف پررنگتر میشود؛ دوم، وابستگی جایگاهها به کارتهای اضطراری کاهش مییابد. با این حال، اجرای موفق طرح به عملکرد پایدار سامانهها، دسترسی به کارتهای شخصی و اطلاعرسانی شفاف درباره سقف سهمیه و زمان شارژ آن وابسته است.
وضعیت رانندگان تاکسیهای اینترنتی نیز در این طرح اهمیت ویژهای دارد، زیرا میزان پیمایش و مصرف آنها معمولاً از الگوی خودروهای شخصی بیشتر است. شرکت ملی پخش اعلام کرده است سهمیه این گروه در چارچوب سازوکارهای مربوط به فعالیت تاکسیهای اینترنتی بررسی و تخصیص مییابد؛ اما جزئیات نهایی درباره مقدار سهمیه، مبنای محاسبه پیمایش و زمان واریز آن باید از سوی مراجع متولی اعلام شود.
با توجه به اینکه طرح در مراحل آزمایشی و توسعهای قرار دارد، احتمال گسترش محدودیت کارتهای جایگاه به استانهای دیگر نیز مطرح شده است. در چنین شرایطی، همراه داشتن کارت سوخت شخصی، بررسی موجودی سهمیه پیش از سفر و دریافت اطلاعات رسمی از جایگاههای مسیر، برای کاهش ریسک سوختگیری اضطراری اهمیت بیشتری پیدا میکند.
منبع: زومیت







