به گزارش مدیاتی:اپلیکیشن مسیریابی ویز (Waze) که با هدف ارائه مسیرهای سریع‌تر و آگاهی از وضعیت ترافیک و جاده طراحی شده، حالا در برخی موارد به ابزاری برای فرار رانندگان متخلف از جریمه‌های پلیس تبدیل شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد بعضی رانندگان حادثه‌ساز از قابلیت‌های این اپلیکیشن برای اطلاع از حضور نیروهای پلیس و دوری از نقاط تحت نظارت استفاده می‌کنند؛ موضوعی که نگرانی‌هایی درباره سوءاستفاده از امکانات و تأثیر آن بر ایمنی جاده‌ها به وجود آورده است.
ترفند عجیب رانندگان حادثه‌ساز؛ ویز چگونه به ابزاری برای فرار از جریمه‌های پلیس تبدیل شد؟
ویز (Waze) یکی از محبوب‌ترین اپلیکیشن‌های مسیریابی در جهان است که علاوه بر نمایش مسیر و وضعیت ترافیک، به کاربران اجازه می‌دهد حوادث، موانع، عملیات عمرانی و حضور نیروهای پلیس را نیز به‌صورت لحظه‌ای گزارش کنند. بااین‌حال، همین قابلیت گزارش‌دهی مردمی که با هدف افزایش آگاهی و ایمنی رانندگان طراحی شده، می‌تواند مورد سوءاستفاده رانندگان پرخطر قرار بگیرد.
نتایج پژوهشی از دانشگاه سان‌شاین کوست (University of the Sunshine Coast) نشان می‌دهد برخی رانندگان از هشدارهای ویز درباره حضور پلیس برای شناسایی محل کنترل سرعت و اجتناب از جریمه‌های رانندگی استفاده می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک تخلف ساده داشته باشد و بر رفتار رانندگان و ایمنی جاده‌ها تأثیر بگذارد.
ویز فقط ۱۴ دقیقه تا ثبت هشدار حضور پلیس فاصله دارد
سیستم گزارش‌دهی ویز به کاربران امکان می‌دهد اطلاعات مربوط به خطرهای جاده‌ای را در اختیار سایر رانندگان قرار دهند. این داده‌ها علاوه بر کاربردهای روزمره، در برخی مطالعات و تحلیل‌های ترافیکی نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
بااین‌حال، پژوهش انجام‌شده در ۳۳ نقطه حادثه‌خیز نشان داده است که هشدار مربوط به حضور پلیس می‌تواند تنها ۱۴ دقیقه پس از استقرار مأموران برای کنترل سرعت روی نقشه ویز ظاهر شود. چنین سرعتی در انتشار هشدار به رانندگان اجازه می‌دهد به‌سرعت از محل کنترل مطلع شوند و رفتار خود را تغییر دهند.
کاهش ناگهانی سرعت غیرمجاز پس از هشدار ویز
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این مطالعه، تغییر محسوس رفتار رانندگان پس از ثبت هشدار پلیس در اپلیکیشن است. در بزرگراه‌هایی با محدودیت سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت، میزان رانندگانی که با سرعت غیرمجاز حرکت می‌کردند، پس از نمایش هشدار حضور پلیس از ۶۲ درصد به ۱۲ درصد کاهش یافت.
این تغییر ناگهانی نشان می‌دهد بخشی از رانندگان، کاهش سرعت را نه صرفاً به دلیل رعایت محدودیت قانونی، بلکه در واکنش مستقیم به اطلاع از حضور پلیس انجام می‌دهند. به بیان دیگر، هشدار ویز ممکن است به‌جای ایجاد یک تغییر پایدار در رفتار رانندگی، تنها باعث شود رانندگان در محدوده‌ای مشخص و برای مدت کوتاهی سرعت خود را کاهش دهند.
آیا هشدارهای ویز واقعاً ایمنی را افزایش می‌دهند؟
در نگاه اول، کاهش سرعت رانندگان پس از دریافت هشدار پلیس اتفاقی مثبت به نظر می‌رسد؛ اما از منظر ایمنی جاده‌ای، ماجرا پیچیده‌تر است. نگرانی اصلی پژوهشگران این است که رانندگان در نبود هشدار پلیس، احساس امنیت بیشتری برای رانندگی با سرعت بالا پیدا کنند و تنها در صورت مشاهده چنین اخطاری، سرعت خود را کاهش دهند.
این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا سرعت غیرمجاز یکی از عوامل مهم در تصادفات مرگبار محسوب می‌شود. بر اساس آمارهای مورد استناد در این پژوهش، سرعت بیش از حد مجاز با بیش از ۱۱ هزار مورد مرگ‌ومیر جاده‌ای و حدود ۲۹ درصد از کل تلفات رانندگی مرتبط بوده است.
قابلیت محبوب ویز در کانون یک چالش اخلاقی
قابلیت گزارش حضور پلیس در ویز از ابتدا با هدف اطلاع‌رسانی به رانندگان و افزایش آگاهی آن‌ها از شرایط مسیر طراحی شده است؛ اما یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد هر فناوری که اطلاعات لحظه‌ای در اختیار کاربران قرار می‌دهد، می‌تواند در کنار کاربردهای مثبت، زمینه سوءاستفاده نیز ایجاد کند.
محققان امیدوارند نتایج این پژوهش که در Journal of Experimental Criminology منتشر شده است، به درک بهتر تأثیر اپلیکیشن‌های مسیریابی بر رفتار رانندگان و همچنین تدوین سیاست‌های مؤثرتر برای افزایش ایمنی جاده‌ها کمک کند.
در نهایت، مسئله اصلی این نیست که ویز باعث کاهش سرعت رانندگان می‌شود یا خیر؛ بلکه پرسش مهم‌تر این است که آیا این کاهش سرعت ناشی از رعایت واقعی قوانین است یا صرفاً واکنشی موقتی برای فرار از جریمه و عبور از محدوده کنترل پلیس.
