به گزارش مدیاتی، شامگاه سه‌شنبه ۱۹ آبان، بازار تبادلات رمزارزی کشور با یک افت برق‌آسا و کم‌سابقه مواجه شد که طی آن نرخ دلار دیجیتال (تتر) در پلتفرم‌های داخلی طی چند دقیقه با ریزش سنگین ۲۳ درصدی از محدوده ۲۶۰ هزار تومان تا حوالی ۲۰۰ هزار تومان سقوط کرد؛ رخدادی که ضمن ایجاد اختلال موقت، به لیکویید شدن موقعیت‌های اهرمی و توقف کوتاه‌مدت فرآیند برداشت در برخی صرافی‌ها انجامید.
این فلش‌کرش (سقوط ناگهانی) اگرچه عمر کوتاهی داشت و بهای تتر ظرف مدت کوتاهی مجدداً به کانال ۲۵۰ هزار تومانی بازگشت، اما دامنه نوسان نزدیک به ۶۰ هزار تومانی آن شوک عمیقی به اکوسیستم معاملاتی رمزارز ایران وارد ساخت. هم‌زمان با افت ارزش تتر، شاخص‌های تحلیلی پلتفرم‌های پایش قیمت نیز رشد ۶ برابری ترافیک لحظه‌ای کاربران را ثبت کردند؛ آماری که از وحشت آنی معامله‌گران و تلاش گسترده برای مدیریت دارایی‌ها حکایت داشت. سرایت این تکانه به سایر جفت‌ارزهای ریالی نیز مشهود بود، به‌گونه‌ای که بهای بیت‌کوین در بازار تومانی پلتفرم‌هایی نظیر بیت۲۴ تا مرز ۱۵.۲ میلیارد تومان سقوط کرد و سپس به نزدیکی ۱۹ میلیارد تومان برگشت.
شکاف نقدشوندگی و ریزش دومینووار در دفتر سفارش‌ها
بررسی رفتار کندل‌های قیمتی در پلتفرم‌های گوناگون مشخص می‌کند که شدت افت ارزش در تمامی صرافی‌ها یکسان نبوده است. یکی از پیش‌زمینه‌های فنی اصلی در وقوع چنین ریزش‌هایی، کاهش ناگهانی عمق بازار و نامتوازن شدن دفتر سفارش‌ها (Order Book) است. در غیاب سفارش‌های خرید قدرتمند در پله‌های نزدیک به قیمت واقعی، ثبت سفارش‌های فروش حجیم در قالب مارکت اوردر (Market Order) می‌تواند تمامی لایه‌های حمایتی دفتر سفارش را در چند ثانیه ببلعد و قیمت معامله‌شده را تا سطوح غیرواقعی پایین بکشد.
صرافی نوبیتکس نیز در توضیحات اولیه خود با اشاره به سازوکار عرضه و تقاضا، بر تأثیر تغییرات ناگهانی حجم نقدشوندگی بازار تأکید کرد. این پلتفرم برای مهار عدم تعادل، بررسی سیستماتیک سفارش‌ها و جلوگیری از زیان مضاعف ناشی از قیمت‌های غیرتعادلی، به شکل موقت امکان برداشت‌های ریالی و رمزارزی را متوقف ساخت. چنین تصمیماتی معمولاً با هدف جلوگیری از خروج غیرطبیعی سرمایه و اعتبارسنجی فرآیندهای تسویه انجام می‌شود، هرچند که در لحظه وقوع، بر ابهامات فعالان بازار می‌افزاید.
مکانیسم آربیتراژ و تسویه‌های اجباری در پلتفرم‌های بومی
تفاوت نرخ میان پلتفرم‌های مختلف طی این التهاب قیمتی، موتور محرک معامله‌گران آربیتراژ شد. فعالانی که به دنبال خرید تتر ارزان در پلتفرم‌های سقوط‌کرده و فروش آن در صرافی‌های باثبات‌تر بودند، بار معاملاتی و فشار تقاضای سریعی ایجاد کردند که در نهایت به تثبیت مجدد قیمت کمک کرد. با این حال، معکوس شدن لحظه‌ای نسبت‌های ارزی، آسیب‌پذیری ساختار نقدینگی مستقل صرافی‌های داخلی را به تصویر کشید؛ چرا که هر صرافی دفتری مجزا دارد و جزایر نقدینگی شکل‌گرفته، در غیاب بازارسازهای کلان بین‌المللی، مستعد تکانه‌های هیجانی باقی می‌مانند.
پیامد مخرب‌تر این نوسان چنددقیقه‌ای، فعال شدن حد ضررها و فراخوان مارجین (Margin Call) در سرویس‌های اعطای وام مبتنی بر رمزارز و قراردادهای معاملاتی بود. معامله‌گرانی که دارایی تتری خود را وثیقه کرده بودند، با ریزش ناگهانی ارزش پایه تا سطح ۲۰۰ هزار تومان، با نقد شدن ناخواسته موقعیت‌های مالی روبه‌رو شدند؛ مسئله‌ای که اهمیت بازنگری در ساختار مدیریت ریسک اوراکل‌های قیمت داخلی و اعمال مکانیسم‌های حفاظتی نظیر تعلیق خودکار در نوسانات غیرعادی را بیش از پیش نمایان می‌کند.
منبع: ارزدیجیتال
