به گزارش مدیاتی، دیرینه‌شناسان با کشف دو سنگواره کم‌نظیر در ایالات متحده، گونه‌ای ناشناخته و فوق‌العاده تنومند از خویشاوندان باستانی ماهی مرکب را با نام علمی Wyoteuthis linsterorum شناسایی کردند. این جاندار که حدود ۱۶۰ میلیون سال پیش در دوره ژوراسیک می‌زیسته، به راسته منقرض‌شده بلمنیت‌ها تعلق دارد و ساختار بدنی مستحکم آن دیدگاه‌های پیشین درباره تنوع زیستی اقیانوس‌های باستانی را دگرگون کرده است.
مهندسی زیستی منحصربه‌فرد؛ سازوکار صدف‌های کلسیتی در اعماق ژوراسیک
بلمنیت‌ها در دوران میانه‌زیستی، حاکمان بلامنازع پهنه‌های آبی به شمار می‌رفتند؛ سرپایانی که مشابه سفالوپودهای مدرن از ۱۰ بازوی شکارگر بهره می‌بردند، اما تفاوتی بنیادین با نسل امروزین خود داشتند. برخلاف ماهی‌های مرکب کنونی که اسکلت درونی بسیار ظریف و ژلاتینی دارند، بلمنیت‌ها متکی به ساختار داخلی متراکمی از جنس کلسیت بودند. بخش انتهایی و گلوله‌ای‌شکل این سازه معدنی که در اصطلاح دیرینه‌شناسی «روستروم» (Rostrum) نامیده می‌شود، نقش وزنه‌ای تعادلی را ایفا می‌کرد تا شناوری پایدار و هیدرودینامیک جانور را در سرعت‌های بالا تضمین کند.
آنچه سنگواره‌های تازه کشف‌شده در وایومینگ را از هزاران نمونه پیشین متمایز می‌کند، ضخامت خیره‌کننده اسکلت درونی آن است. در حالی که قطر ساختار کلسیتی اغلب بلمنیت‌های این منطقه فراتر از دو سانتی‌متر نمی‌رود، قطر روستروم گونه تازه کشف‌شده به رقم کم‌سابقه ۶ سانتی‌متر و طول آن به حدود ۱۷٫۵ سانتی‌متر می‌رسد. بازسازی‌های کالبدشناختی نشان می‌دهد که طول کامل این سرپا به همراه بازوانش احتمالاً به حدود ۶۰ سانتی‌متر می‌رسیده که آن را به یکی از ستبرترین نمونه‌های ثبت‌شده در تاریخ فسیل‌شناسی تبدیل می‌کند؛ هرچند این جرم حجمی بالا لزوماً گواهی بر رفتار شکارگری ابرتهاجمی نخواهد بود.
بازمانده‌ای تبارشناختی از بحران جهانی انقراض توآرسین
گونه وایوتئوتیس به خانواده منقرض‌شده مگاتئوتیدیده تعلق دارد؛ تباری که غول‌پیکرترین سرپایان تاریخ زمین را درون خود جای داده بود. شکل‌گیری و شکوفایی نیاکان این سرپایان تنومند ریشه در بحران اقلیمی «رویداد انقراض توآرسین» در ۱۸۳ میلیون سال پیش دارد؛ زمانی که اقیانوس‌های سراسر سیاره با افت فاجعه‌بار سطح اکسیژن مواجه شدند و بخش اعظمی از زیست‌بوم‌های دریایی فروپاشید. در این میان، اجداد وایوتئوتیس با سازگاری استثنایی توانستند خلأ اکولوژیک ایجادشده را پر کنند و جمعیت خود را توسعه دهند.
با ورود زمین به ژوراسیک میانی، تبار مگاتئوتیدیده نیز رو به زوال گذاشت و میدان را به خویشاوندان چابک‌تر و سبک‌تر خود واگذار کرد. کمیابی سنگواره‌های وایوتئوتیس در قیاس با انبوه سنگواره‌های استاندارد موجود در لایه‌های رسوبی وایومینگ، این فرضیه را تقویت می‌کند که این جانور یک «فسیل زنده» در زیستگاه محدود خود بوده است. این گونه در مرز ۱۶۰ میلیون سال پیش، آخرین سنگر بقای دودمانی باستانی را نمایندگی می‌کرد که علی‌رغم انقراض گسترده همنوعانش، برای میلیون‌ها سال در کنج‌های زیست‌محیطی ایزوله به حیات تخصصی خود ادامه داده بود.
منبع: زومیت
