به گزارش مدیاتی، سیطره ساختار پرداخت مبتنی بر کارت و تسویه آنی شبکه شتاب، مانع اصلی رشد کیف‌پول‌های الکترونیکی در ایران است. حل این انسداد ساختاری نه در گرو پیشرفت فنی، بلکه نیازمند بازنگری در مدل کارمزد، شکستن انحصار پی‌اس‌پی‌ها و ایجاد مدل تعاملی باز میان بازیگران اکوسیستم فین‌تک است.
زیرساخت پرداخت خرد در کشور دهه‌هاست که حول کارت‌های مغناطیسی و شبکه شاپرک شکل گرفته است؛ اکوسیستمی که با حذف هزینه تراکنش برای مصرف‌کننده نهایی، دسترسی عمومی را به اوج رسانده، اما انگیزه اقتصادی برای بهره‌گیری از ابزارهای نوین را کور کرده است. کیف‌پول‌های الکترونیکی که در اقتصادهای پیشرو بسترساز انقلاب مالی بدون تماس، پرداخت‌های خرد و کاهش هزینه‌های پردازشی شبکه بانکی هستند، در کشور ما در جزایر بسته اپلیکیشن‌های بومی و سامانه‌های پرداخت بلیت شهری محبوس مانده‌اند.
اصطکاک چهارضلعی پرداخت؛ تضاد منافع میان پذیرنده، PSP و بانک‌ها
ریشه ایستایی کیف‌پول‌های دیجیتال، ساختار نامتعادل زنجیره ارزش پرداخت در ایران است. در این شبکه، پذیرندگان سال‌ها بدون پرداخت کارمزد واقعی از پایانه‌های فروشگاهی استفاده کرده‌اند، در حالی که بار مالی این تراکنش‌ها بر دوش بانک‌ها و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) بوده است. این ساختار غیرطبیعی باعث شده انگیزه تجاری لازم برای هدایت کاربران و پذیرندگان به‌سوی تسویه‌حساب‌های مبتنی بر کیف‌پول از بین برود.
از سوی دیگر، نبود پروتکل واحد برای تعامل‌پذیری کیف‌پول‌ها، کاربر را مجبور به شارژ حساب‌های مجزا در پلتفرم‌های مختلف می‌کند. این تجربه کاربری ناکارآمد، هزینه روانی پذیرش ابزار جدید را افزایش می‌دهد؛ در شرایطی که کارت بانکی متصل به شتاب، به‌شکلی یکپارچه، مطمئن و بی‌دردسر در تمامی پایانه‌های سراسر کشور پذیرفته می‌شود.
بازنگری در رگولاتوری شتاب؛ خروج از بازی با حاصل‌جمع صفر
تداوم حضور بانک مرکزی صرفاً در نقش متولی شبکه‌های متمرکز شتاب و شاپرک، فضا را برای تنفس نوآوری‌های بخش خصوصی تنگ کرده است. سندهای رگولاتوری تدوین‌شده طی سال‌های اخیر نتوانستند تضمین‌های لازم را برای استقلال تراکنش‌های آفلاین و تسویه بین‌کیف‌پولی مهیا کنند، چرا که سایه سنگین رسوب منابع نقدی در حساب‌های بانکی سنتی مانع از واگذاری نقش کلیدی به کیف‌پول‌ها می‌شود.
گذار از این چالش ساختاری نیازمند اصلاح بنیادین نظام تسهیم درآمد و اتصال بین‌راهی کیف‌پول‌ها در قالب شبکه‌ای باز است. تا زمانی که تراکنش‌های فوق‌خرد روزمره بدون کارمزد متناسب از مسیر شبکه شتاب عبور کنند، بازیگران مستقل فین‌تک توجیه اقتصادی لازم برای توسعه زیرساخت‌های مقیاس‌پذیر کیف‌پول را به دست نخواهند آورد.
منبع: راه پرداخت
