همراه اول و قوه قضاییه با رونمایی رسمی از سامانه هوشمند «دیوان» به آدرس divanai.ir، وارد فاز اجرایی نسل سوم خدمات قضایی مبتنی بر هوش مصنوعی شدند. این پلتفرم نوین که در راستای توسعه زیست‌بوم خدمات الکترونیک قضایی توسعه یافته، به شهروندان امکان می‌دهد تا بدون مراجعه حضوری و از طریق دستیار هوشمند حقوقی، فرآیندهایی نظیر تنظیم و ارسال دادخواست، اظهارنامه و لایحه را با دقت و سرعت بالا به انجام برسانند.
آیین رونمایی از سامانه دیوان با حضور دکتر محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، و مدیران ارشد همراه اول برگزار شد. این رویداد نقطه عطفی در واگذاری خدمات تخصصی حقوقی به بخش خصوصی و شرکت‌های پیشروی فناوری محسوب می‌شود که با هدف تسهیل دسترسی مردم به عدالت و کاهش هزینه‌های دادرسی به اجرا درآمده است.
از دفاتر الکترونیک تا نسل سوم عدالت دیجیتال با هوش مصنوعی
دکتر محمد کاظمی‌فرد در این نشست تخصصی، سیر تحول فناوری در دستگاه قضایی کشور را به سه نسل کلیدی تقسیم کرد:
- نسل اول (دفاتر خدمات الکترونیک قضایی): از سال ۱۳۹۱ آغاز شد تا مراجعات حضوری و فیزیکی به شعب دادگستری‌ها برای امور اداری اولیه حذف شود.
- نسل دوم (سامانه‌های خودکاربری): ایجاد دسترسی مستقیم دیجیتال برای وکلا، کارشناسان رسمی و نمایندگان حقوقی ادارات به منظور ثبت سریع‌تر لوایح و پرونده‌ها.
- نسل سوم (سکوی هوشمند بخش خصوصی): دسترسی مستقیم عموم مردم از طریق پلتفرم‌های خصوصی مورد تایید مانند «دیوان» همراه اول که از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و مدل‌های زبانی بومی برای پردازش خودکار تقاضاها استفاده می‌کنند.
سامانه دیوان چگونه فرآیندهای قضایی را آسان می‌کند؟
سامانه «دیوان» (divanai.ir) به عنوان دستیار هوشمند حقوقی همراه اول، قابلیت‌های نوینی را به کاربران ارائه می‌دهد:
- تنظیم و ارسال هوشمند اظهارنامه و لایحه: کاربران با ورود اطلاعات پایه و پاسخ به سوالات هوشمند سیستم، متنی استاندارد و منطبق بر ادبیات حقوقی دریافت و مستقیماً ارسال می‌کنند.
- تنظیم شکواییه با هوش مصنوعی: به زودی با تکمیل فاز بعدی، امکان طرح شکواییه‌های استاندارد نیز در بستر این سامانه فعال خواهد شد.
- مشاوره و هدایت قبل از طرح دعوا: بزرگ‌ترین ویژگی دیوان، راهنمایی کاربران پیش از ورود به دعاوی پیچیده است تا از اتلاف وقت، هزینه و ثبت دادخواست‌های غیرضروری جلوگیری شود.
کاظمی‌فرد: هدف اصلی هوش مصنوعی تحول در حکمرانی قضایی است
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به فرایند ارزیابی شرکت‌های متقاضی گفت: بیش از ۵۰ شرکت دانش‌بنیان برای حضور در این عرصه اعلام آمادگی کردند که پس از ارزیابی‌های فنی و اعتبارسنجی حقوقی، ۱۰ شرکت از جمله همراه اول موفق به ورود به فاز عملیاتی شدند.
کاظمی‌فرد با تاکید بر اینکه اهمیت این رویداد تنها محدود به به‌کارگیری فناوری جدید نیست تصریح کرد: بزرگی کار در خود هوش مصنوعی نیست، بلکه در بازآفرینی روش حکمرانی و تسهیل ارتباط مردم با عدالت است. همراه اول با اتکا به زیرساخت‌های پایدار ابری و دانش متخصصان داخلی، بستری را فراهم کرده که مراجعات قضایی را به حداقل ممکن می‌رساند.
