به گزارش مدیاتی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در راستای اجرای مصوبات سیزدهمین جلسه کمیسیون ابزارهای پرداخت و تسویه، دستورالعمل بازنگری حدود مبالغ انتقال وجه بین‌بانکی در سامانه‌های ملی پرداخت را به کلیه بانک‌ها و موسسات اعتباری ابلاغ کرد. بر اساس این تصمیم، کف تراکنش‌های سامانه ساتنا به ۲۰۰ میلیون تومان افزایش یافت، سقف هر دستور پرداخت در سامانه پایا تا مرز ۵۰۰ میلیون تومان برای مراجعات حضوری ارتقا یافت و سقف تراکنش‌های روزانه در سامانه پرداخت لحظه‌ای (پل) نیز رشد ۱۰۰ تا ۲۰۰ درصدی را تجربه کرد.
تغییرات جدید در سازوکار تسویه حساب‌های بانکی با هدف تسهیل مبادلات مالی، همگام‌سازی سقف‌های پرداختی با واقعیت‌های اقتصادی و نرخ تورم، و هم‌زمان مدیریت بهینه جریان نقدینگی و هدایت صحیح تراکنش‌ها میان زیرساخت‌های مختلف پرداختی کشور طراحی و اجرایی شده است. شبکه بانکی موظف شده است در کوتاه‌ترین زمان، تغییرات فنی لازم را روی سامانه‌های بانکداری متمرکز (Core Banking)، همراه‌بانک‌ها و اینترنت‌بانک‌های خود اعمال کند.
سامانه ساتنا؛ ۲ برابر شدن حداقل رقم مجاز برای تسویه کلان
سامانه تسویه ناخالص آنی (ساتنا) که زیرساخت اصلی پردازش مبالغ سنگین و بین‌بانکی به صورت حواله الکترونیکی و آنی به شمار می‌رود، با تغییر مهمی در «کف مبالغ پرداختی» مواجه شده است. طبق بخشنامه جدید، حداقل مبلغ هر دستور پرداخت بین‌مشتری در سامانه ساتنا، اعم از تراکنش‌های حضوری در شعب و غیرحضوری در بستر اینترنت‌بانک، از یک میلیارد ریال (۱۰۰ میلیون تومان) به دو میلیارد ریال (۲۰۰ میلیون تومان) افزایش پیدا کرده است.
به این ترتیب، از این پس ثبت دستور پرداخت کمتر از ۲۰۰ میلیون تومان از طریق سامانه ساتنا امکان‌پذیر نخواهد بود و مشتریانی که قصد انتقال مبالغ کمتر از این آستانه را دارند، باید از بستر سامانه‌های پایا یا پل استفاده کنند. این اقدام با هدف کاهش بار پردازشی زیرساخت تسویه آنی کلان بانک مرکزی و تخصیص ظرفیت آن به تراکنش‌های عمده تجاری صورت پذیرفته است.
سامانه پایا؛ جهش سقف پرداخت غیرحضوری به ۳۰۰ و حضوری به ۵۰۰ میلیون تومان
سامانه پایاپای الکترونیکی (پایا) که بیشترین حجم دستور پرداخت‌های مبادلاتی، پرداخت حقوق کارکنان، تسویه‌های شاپرکی و حواله‌های گروهی را مدیریت می‌کند، شاهد انعطاف‌پذیری قابل توجهی در سقف پرداخت‌ها بوده است. بر اساس جدول ابلاغی جدید:
- سقف هر دستور پرداخت غیرحضوری (موبایل‌بانک و اینترنت‌بانک): از ۲۰۰ میلیون تومان (دو میلیارد ریال) به ۳۰۰ میلیون تومان (سه میلیارد ریال) ارتقا یافته است که رشد ۵۰ درصدی را نشان می‌دهد.
- سقف هر دستور پرداخت حضوری (مراجعه به شعبه): با جهشی ۱۵۰ درصدی، از ۲۰۰ میلیون تومان به ۵۰۰ میلیون تومان (پنج میلیارد ریال) افزایش یافته است.
این ارتقا، بخش قابل توجهی از نیازهای تجاری روزمره شرکت‌های کوچک و متوسط (SME) و بازرگانان را که پیش‌تر به دلیل سقف ۲۰۰ میلیونی پایا مجبور به تقسیم مبالغ طی چند روز یا چند حواله مجزا بودند، برطرف می‌سازد.
سامانه پل؛ ۲ برابر شدن ظرفیت پرداخت آنی روزانه و اعمال شرط ۵ ورودی
سامانه پرداخت لحظه‌ای (پل) به عنوان ابزاری مدرن و شبانه‌روزی برای انتقال آنی وجه بین‌بانکی با شماره شبا، نقشی اساسی در مبادلات آنی با مبالغ خرد و میانی ایفا می‌کند. مطابق آخرین بازنگری کمیسیون پرداخت بانک مرکزی:
- سقف روزانه انتقال وجه غیرحضوری در سامانه پل: با افزایش ۱۰۰ درصدی از ۱۰۰ میلیون تومان به ۲۰۰ میلیون تومان (دو میلیارد ریال) رسیده است.
- سقف دستور پرداخت حضوری در سامانه پل: با افزایش ۲۰۰ درصدی از ۱۰۰ میلیون تومان به ۳۰۰ میلیون تومان (سه میلیارد ریال) ارتقا یافته است.
در کنار تسهیل سقف‌های انتقال، بانک مرکزی برای نخستین بار یک قید نظارتی جدید و پیشگیرانه را در سامانه پل به اجرا گذاشته است؛ بر اساس این مصوبه، حداکثر تعداد دستور پرداخت‌های ورودی قابل دریافت توسط هر شخص ذی‌نفع در سامانه پل، به ازای هر حساب بانکی، روزانه ۵ فقره تعیین شده است. این محدودیت با هدف جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی شبکه‌های قمار، تراکنش‌های غیرشفاف کارت‌های اجاره‌ای و تخلفات پولشویی طراحی شده است.
الزام سخت‌گیرانه به مقررات شفاف‌سازی و مبارزه با پولشویی
بانک مرکزی در متن این بخشنامه صراحتاً متذکر شده است که ارائه خدمات در چارچوب حدود و سقف‌های مبالغ جدید، مشروط به رعایت مو به مو و دقیق آخرین ویرایش «دستورالعمل شفاف‌سازی تراکنش‌های بانکی اشخاص» و تمامی ضوابط نظارتی در حوزه مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم است.
بر این اساس، سامانه‌های کشف تقلب و مبارزه با پولشویی در شبکه بانکی مکلفند رفتار مالی مشتریان را رصد نموده و در صورت مشاهده هرگونه الگوی مشکوک تراکنشی یا عدم تطابق مبادلات با پروفایل مالی و اهلیت اقتصادی حساب، اقدامات کنترلی و استعلام اسناد مثبته و منشأ وجوه را بلافاصله فعال نمایند.
جدول مقایسه‌ای حدود مبالغ انتقال وجه در سامانه‌های ملی پرداخت
در جدول زیر، آخرین تغییرات اعمال‌شده در حداقل و حداکثر مبالغ پرداختی سامانه‌های ساتنا، پایا و پل به همراه تغییرات اعمال‌شده به تفکیک ارائه شده است:
| سامانه پرداخت | نوع کانال | حدود قبلی | حدود جدید مصوب | درصد تغییر | ماهیت و ویژگی تسویه |
|---|---|---|---|---|---|
| ساتنا (کف پرداخت) | حضوری و غیرحضوری | ۱۰۰ میلیون تومان | ۲۰۰ میلیون تومان | ۱۰۰٪ افزایش کف | تسویه آنی ناخالص مبالغ کلان |
| پایا (سقف هر دستور) | غیرحضوری (اینترنت/موبایل) | ۲۰۰ میلیون تومان | ۳۰۰ میلیون تومان | ۵۰٪ افزایش سقف | تسویه دوره‌ای در چرخه‌های پایاپای |
| پایا (سقف هر دستور) | حضوری (شعب بانکی) | ۲۰۰ میلیون تومان | ۵۰۰ میلیون تومان | ۱۵۰٪ افزایش سقف | تسویه دوره‌ای با فرم چاپی در شعبه |
| پل (سقف روزانه) | غیرحضوری (موبایل/اینترنت) | ۱۰۰ میلیون تومان | ۲۰۰ میلیون تومان | ۱۰۰٪ افزایش سقف | انتقال لحظه‌ای ۲۴ ساعته بر پایه شبا |
| پل (سقف روزانه) | حضوری (شعب بانکی) | ۱۰۰ میلیون تومان | ۳۰۰ میلیون تومان | ۲۰۰٪ افزایش سقف | تسویه آنی با ثبت در باجه شعبه |
