به گزارش مدیاتی، عرضه رسمی بنزین سوپر تولید داخل با قیمت رقابتی ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان به ازای هر لیتر در جایگاه‌های منتخب سوخت سراسر کشور کلید خورد. این فرآورده نفتی با هدف تامین سوخت باکیفیت برای خودروهای وارداتی، پیشرانه‌های مجهز به توربوشارژر و سیستم‌های سوخت‌رسانی مستقیم (GDI) بدون تخصیص یارانه دولتی و خارج از نظام سهمیه‌بندی سنتی توزیع می‌شود.
سازوکار تعیین قیمت بنزین سوپر داخلی؛ چرا نرخ هر لیتر بین ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان متغیر است؟
بر اساس اعلام رسمی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، قیمت‌گذاری بنزین سوپر تولید داخل بر خلاف بنزین معمولی و یارانه‌ای، از شمول نرخ‌گذاری دستوری ثابت و یکپارچه در سطح کشور خارج شده است. در این چارچوب نوین، نرخ هر لیتر بر مبنای توافق دوجانبه تجاری میان پالایشگاه‌های تأمین‌کننده و جایگاه‌داران عرضه سوخت مشخص می‌شود.
مدیر بازرگانی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در تشریح دلایل تفاوت دامنه قیمت ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومانی اظهار داشت که جایگاه‌داران سوخت موظف هستند محموله‌های بنزین سوپر را مستقیماً از مبادی پالایشگاهی خریداری کرده و کلیه هزینه‌های مرتبط با حمل‌ونقل جاده‌ای و نفتکش‌ها را با منابع مالی اختصاصی خود متقبل شوند. به همین سبب، جایگاه‌های مستقر در مناطق جنوبی و همجوار با پالایشگاه ستاره خلیج فارس در بندرعباس، این فرآورده را با نرخ پایه حدود ۱۰۳ هزار تومان عرضه می‌کنند، در حالی که در تهران، کرج، استان‌های مرکزی، شمالی و شمال‌غربی کشور، به دلیل مسافت طولانی ناوگان حمل جاده‌ای و کرایه‌های ترانزیت، قیمت هر لیتر به سقف ۱۱۰ هزار تومان می‌رسد.
وضعیت سهمیه‌بندی و کارت سوخت؛ سوخت‌گیری آزاد بدون محدودیت حجمی
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های متقاضیان سوخت‌گیری بنزین سوپر، نحوه تخصیص و ارتباط آن با کارت هوشمند سوخت شخصی است. شرکت ملی پخش رسماً تأیید کرده است که توزیع بنزین سوپر تولید داخل هیچ‌گونه وابستگی به سهمیه‌های یارانه‌ای ماهانه (نرخ‌های ۱۵۰۰ تومانی سهمیه‌ای یا ۳۰۰۰ تومانی آزاد کارت‌های سوخت) ندارد.
رانندگان و مالکان خودروها می‌توانند بدون محدودیت در سقف لیتراژ مصرفی، مستقیماً از طریق کارت آزاد جایگاه یا کارت هوشمند شخصی اقدام به خرید بنزین سوپر با نرخ مصوب توافقی نمایند. مبالغ سوخت نیز بلافاصله از طریق پایانه‌های بانکی متصل به نازل‌ها (POS بانکی) تسویه می‌شود. هدف اصلی این سیاست، جداسازی بازار سوخت مصرفی خودروهای لوکس و وارداتی از شبکه یارانه‌ای عمومی کشور و جلوگیری از هدررفت منابع انرژی عنوان شده است.
پالایشگاه‌های تولیدکننده و مشخصات فنی؛ تفاوت اکتان ۹۵ با بنزین معمولی
تولید بنزین سوپر داخلی با استاندارد آلایندگی یورو ۵ و عدد اکتان پژوهشی (RON) حداقل ۹۵ در دو قطب اصلی پالایشی کشور صورت می‌پذیرد:
- پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس: به عنوان بزرگ‌ترین مجتمع پالایشی میعانات گازی منطقه، بخش اعظم تولید بنزین با کیفیت سوپر و گوگرد زیر ۱۰ پی‌پی‌ام را بر عهده دارد.
- پالایشگاه امام خمینی (ره) شازند اراک: این مجموعه پالایشی وظیفه تأمین مستقیم مناطق مرکزی و کلان‌شهرهای نزدیک به پایتخت را عهده‌دار شده است تا بخشی از هزینه‌های لجستیک زمینی کاهش یابد.
در موتورهای احتراق داخلی مدرن، به‌ویژه پیشرانه‌های مجهز به توربوشارژر، اینترکولر و پاشش مستقیم بنزین (GDI و TGDI)، ضریب تراکم سیلندرها بسیار بالاتر از موتورهای اتمسفریک تنفس طبیعی است. استفاده از بنزین معمولی با عدد اکتان پایین (حدود ۸۷) در این پیشرانه‌ها پدیده مخرب خودسوزی نابهنگام مخلوط سوخت و هوا (ناک Knock یا دتوناسیون) را به همراه دارد. ضربات ناشی از ناک در درازمدت موجب شکستگی رینگ پیستون، ذوب شدن شمع‌ها، سوختن سوپاپ‌ها و خسارت‌های چند ده میلیون تومانی به موتور خودرو می‌شود. بنزین سوپر با عدد اکتان ۹۵ مقاومت بالایی در برابر فشار و حرارت متراکم‌شده محفظه احتراق نشان داده و توان اسمی پیشرانه را به صورت کامل آزاد می‌کند.
| شاخص فنی و اقتصادی | بنزین سوپر داخلی جدید | بنزین معمولی دولتی | بنزین سوپر وارداتی (تجاری) |
|---|---|---|---|
| بهای هر لیتر (تومان) | ۱۰۳,۰۰۰ تا ۱۱۰,۰۰۰ | ۱,۵۰۰ (سهمیه) / ۳,۰۰۰ (آزاد) | ۷۰,۰۰۰ تا ۸۵,۰۰۰ (بر مبنای ارز) |
| عدد اکتان تحقیقی (RON) | حداقل ۹۵ | ۸۷ | ۹۵ تا ۹۸ |
| استاندارد آلایندگی یورو | Euro 5 | Euro 4 / Euro 3 | Euro 5 / Euro 6 |
| مبدأ تولید و تأمین | پالایشگاه ستاره خلیج فارس و شازند | پالایشگاه‌های داخلی سراسر کشور | واردات توسط بخش خصوصی |
| محدودیت سهمیه کارت | بدون سهمیه و نامحدود | ۶۰ لیتر سهمیه‌ای + سقف آزاد | بدون سهمیه و آزاد |
پراکندگی جغرافیایی جایگاه‌های توزیع؛ ۸۴ جایگاه در ۱۷ استان فعال شدند
بر اساس تازه‌ترین آمار ارائه‌شده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، تا کنون مجوز رسمی عرضه بنزین سوپر داخلی برای ۲۲۸ جایگاه در سراسر ایران صادر شده است. از میان این متقاضیان، ۱۵۲ جایگاه قراردادهای رسمی خرید و حمل مستقیم با پالایشگاه‌ها را نهایی کرده‌اند و در فاز نخست، توزیع میدانی در ۸۴ جایگاه واقع در ۱۷ استان آغاز شده است.
در پایتخت، عرضه این سوخت در ۲ جایگاه ثابت شاخص در مناطق پرتردد و ۸ جایگاه سوخت‌رسان سیار عملیاتی شده است. علاوه بر تهران، جایگاه‌های منتخب در شهرهای تبریز، ارومیه، ماکو، اردبیل، اهواز، بوشهر، زاهدان، بندرعباس، قشم، چابهار، چالوس، سنندج، کرمان، جیرفت و رشت فعالیت خود را برای خدمت‌رسانی به خودروهای متقاضی آغاز کرده‌اند.
اقتصاد مصرف بنزین سوپر؛ پر کردن یک باک ۵۰ لیتری چقدر هزینه دارد؟
با تصویب نرخ ۱۱۰ هزار تومانی برای هر لیتر بنزین سوپر در پایتخت، هزینه سوخت‌گیری کامل برای یک باک ۵۰ لیتری خودروهای سواری به رقمی معادل ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خواهد رسید. در نگاه نخست، این رقم در مقایسه با باک ۱۵۰ هزار تومانی با بنزین آزاد ۳۰۰۰ تومانی جهشی ۳۶ برابری را نشان می‌دهد.
با این وجود، کارشناسان فنی خودرو تأکید دارند که مالکان خودروهای وارداتی جدید نظیر محصولات تویوتا، کیا، هیوندای، فولکس‌واگن و کراس‌اوورهای چینی مدرن با توربوشارژرهای فشار بالا، در صورت استفاده مستمر از بنزین معمولی دچار خرابی کاتالیزور، فرسایش رینگ و پیستون و آسیب به توربو می‌شوند؛ آسیب‌هایی که هزینه تعمیرات و اورهال آن در تعمیرگاه‌های تخصصی بین ۸۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود. از این رو، در دسترس بودن بنزین سوپر استاندارد داخلی حتی با نرخ ۱۱۰ هزار تومانی، ریسک فنی استهلاک قوای محرکه این خودروها را مهار خواهد کرد.
