به گزارش مدیاتی، نرخ تتر در بازار رمزارز ایران با ریزش ناگهانی ۶۰ هزار تومانی ظرف چند دقیقه از کانال ۲۶۰ هزار تومان به حوالی ۲۰۰ هزار تومان سقوط کرد. در پی این شوک قیمتی و ثبت سفارش‌های نامتعارف، صرافی نوبیتکس برداشت‌های ریالی و رمزارزی را به صورت موقت متوقف ساخت.
ریزش ۲۳ درصدی در چند دقیقه؛ تتر چگونه از ۲۶۰ به ۲۰۰ هزار تومان سقوط کرد؟
عصر روز گذشته، تالارهای معاملات نقدی و تعهدی رمزارز در داخل کشور شاهد یک تخلیه ناگهانی در عمق تقاضای تتر (USDT) بودند. در حالی که قیمت تتر در طول روز در محدوده ۲۵۸ تا ۲۶۰ هزار تومان با ثبات نسبی معامله می‌شد، حوالی ساعت ۱۹ ناگهان با ثبت زنجیره‌ای از سفارش‌های فروش سنگین، قیمت این دارایی به زیر کشیده شد. در برخی پلتفرم‌ها سفارش‌هایی در محدوده ۲۲۰ و ۲۰۰ هزار تومان به انجام رسید و حتی در کف لحظه‌ای بازار، معاملاتی در نزدیکی مرز ۱۹۸ هزار تومان در دفتر سفارش‌ها به ثبت رسید.
این ریزش برق‌آسا که افتی نزدیک به ۲۳ درصد را در یک استیبل‌کوین با پشتوانه دلار نشان می‌داد، شوک روانی عمیقی به فعالان بازار وارد کرد. هرچند این نوسان شدید بسیار گذرا بود و در کمتر از چند دقیقه با ورود خریداران فرصت‌طلب و اصلاح خودکار سامانه‌ها، نرخ تتر مجدداً به کانال ۲۵۰ هزار تومان بازگشت، اما دامنه خسارات و تلاطم آن به ویژه در بازار موقعیت‌های دارای اهرم (تعهدی) گسترده بود. برخی از کاربران در این پنجره کوتاه زمانی موفق به خرید تتر با تخفیف‌های عجیب شدند و گروهی دیگر با پیام‌های خطا یا توقف پردازش تراکنش‌ها مواجه گشتند.
همچنین بخوانید: اطلاعیه نوبیتکس: موقعیت‌های لیکوییدشده بازگردانی می‌شود و محدودیت برداشت رفع شد؛ جزییات جبران خسارت پس از نوسان تتر
آناتومی اختلال معاملاتی؛ چرا برداشت‌های ریالی و رمزارزی متوقف شد؟
به دنبال بروز این رخداد غیرعادی، صرافی نوبیتکس به عنوان بزرگ‌ترین سکوی مبادلات رمزارزی کشور، با صدور اطلاعیه‌ای فوری تصمیم به توقف موقت کلیه درگاه‌های برداشت ریالی و رمزارزی گرفت. این تصمیم بر اساس پروتکل‌های ایمنی مدیریت بحران (Circuit Breaker) اتخاذ شد تا از خروج دارایی‌های ناشی از آربیتراژهای مخرب یا تراکنش‌های اشتباه جلوگیری شود.
تیم‌های فنی این صرافی بلافاصله بررسی لاگ‌های زیرساختی، دفاتر سفارش و زنجیره تراکنش‌های مشکوک را آغاز کردند. در جریان سقوط‌های آنی (Flash Crash)، اگر صرافی برداشت‌ها را متوقف نکند، معامله‌گرانی که در کف قیمتی ناشی از باگ یا تخلیه اردربوک تتر خریده‌اند، می‌توانند پیش از بررسی و کشف منشا نوسان، رمزارزها را به کیف‌پول‌های خارجی انتقال داده و شبکه را با کسری مواجه سازند. به همین دلیل، قفل موقت برداشت‌ها راهکاری ضروری برای تضمین سلامت کلی سامانه به شمار می‌رفت.
ریشه‌یابی فنی بحران؛ کاهش عمق دفاتر سفارش و پدیده آبشار لیکوییدیشن
تحلیل‌های فنی متخصصان بازارهای مالی نشان می‌دهد که این افت ناگهانی ناشی از ترکیب همزمان چند عامل ساختاری بوده است. در درجه اول، اعمال برخی محدودیت‌های رگولاتوری ابلاغی از سوی بانک مرکزی شامل سقف خرید روزانه و محدودسازی ساعات معاملات، به کاهش عمق نقدشوندگی در ساعات پایانی روز انجامیده بود. زمانی که عمق دفتر سفارشات در یک بازار کم باشد، حتی یک سفارش فروش با حجم متوسط می‌تواند سطوح حمایتی را شکسته و افت شدید ایجاد کند.
عامل دوم، پدیده موسوم به «آبشار لیکوییدیشن» (Liquidation Cascade) در معاملات تعهدی بوده است. با کاهش اولیه نرخ تتر، سیستم‌های مدیریت ریسک صرافی‌ها به صورت خودکار شروع به بستن موقعیت‌های معاملاتی کاربرانی کردند که مارجین کافی نداشتند. از آنجا که لیکویید شدن موقعیت‌های خرید به معنای ارسال سفارش فروش خودکار به بازار است، این سفارش‌های الگوریتمی زنجیره‌وار فشار فروش مضاعفی به بازار تحمیل کردند و قیمت را در عرض چند ثانیه تا نزدیکی ۲۰۰ هزار تومان به پایین راندند.
همچنین بخوانید: هفته پرتلاطم بیت‌کوین؛ چشم بازار رمزارزها به سیگنال‌های سرنوشت‌ساز اقتصاد جهانی و نوسان شاخص دلار
جدول گاه‌شمار و ابعاد نوسان ناگهانی قیمت تتر در بازار داخلی
در جدول زیر، گاه‌شمار تحولات و مراحل شکل‌گیری نوسان ۶۰ هزار تومانی نرخ تتر خلاصه شده است:
| مرحله زمانی | محدوده قیمت تتر (تومان) | وضعیت زیرساخت و واکنش صرافی |
|---|---|---|
| پیش از نوسان (ساعت ۱۸:۳۰) | ۲۵۸,۰۰۰ تا ۲۶۰,۰۰۰ | معاملات در وضعیت عادی با عمق متعارف سفارش‌ها |
| اوج سقوط ناگهانی (ساعت ۱۹:۰۵) | ۱۹۸,۰۰۰ تا ۲۲۰,۰۰۰ | ریزش ۲۳ درصدی در چند دقیقه و فعال شدن زنجیره‌ای لیکوییدیشن‌ها |
| واکنش اضطراری (ساعت ۱۹:۱۵) | توقف قیمت در ۲۵۰,۰۰۰ | توقف موقت برداشت‌های ریالی و رمزارزی توسط نوبیتکس جهت بررسی لاگ‌ها |
| پایدارسازی و بازگشایی | ۲۵۰,۰۰۰ تا ۲۵۵,۰۰۰ | بازگشت خدمات واریز، معامله و برداشت به حالت پایدار و نرمال |
درس‌های رخداد تتر برای زیرساخت پلتفرم‌های تبادل رمزارز در کشور
سقوط ۶۰ هزار تومانی تتر زنگ خطری جدی برای لزوم ارتقای مکانیزم‌های کنترل ریسک، بازطراحی سازوکارهای فیوچرز و معاملات اهرمی و پیاده‌سازی بازارهای اوراکل قیمت داخلی در صرافی‌های کشور بود. کارشناسان تاکید دارند که پلتفرم‌های تبادل رمزارز داخلی نیازمند ابزارهای فیوز الکترونیکی هوشمندتر هستند تا در صورت انحراف نرخ یک استیبل‌کوین بیش از درصد مشخصی از قیمت مرجع، معاملات به طور خودکار فریز شده و فرآیند لیکوییدیشن تا زمان بازگشت تعادل متوقف گردد تا معامله‌گران از ریسک خطاهای مقطعی مصون بمانند.
