به گزارش مدیاتی، کشف ۹ دندان انسانتبار در غارهای باکسیان و ناکسیانِ جنوب چین نشان میدهد انسان راستقامت احتمالاً تا ۱۸۴ هزار سال پیش در شرق آسیا دوام آورده و برخلاف تصور رایج، توانایی زندگی در جنگلهای بارانی متراکم را داشته است؛ یافتهای که هم زمانبندی حضور این گونه و هم دامنه سازگاری محیطی آن را بازتعریف میکند.
دندانهایی که تاریخ حضور انسان راستقامت را عقب میبرند
گروهی بینالمللی از پژوهشگران در جریان کاوش دو غار در جنوب چین، بیش از ۱۸ هزار قطعه فسیلی از پستانداران به دست آوردند. این مجموعه شامل بقایای فیل، پاندا، کرگدن، تاپیر و میمونهای انساننما بود؛ اما در میان آنها، ۹ دندان انسانتبار بیش از همه توجه دانشمندان را جلب کرد.
بررسی ریختشناسی نشان داد هشت دندان، ویژگیهایی نزدیک به نمونههای شناختهشده انسان راستقامت دارند. تحلیل پروتئینهای باقیمانده در پنج دندان نیز این شناسایی را تقویت کرد و چهار نمونه، الگویی پروتئینی سازگار با انسان راستقامت نشان دادند. این روش در مطالعه فسیلهای بسیار قدیمی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا DNA معمولاً در شرایط گرم و مرطوب جنوب چین از بین میرود، درحالیکه برخی پروتئینها میتوانند برای مدت طولانیتری حفظ شوند.
سنسنجی دندانها و رسوبات پیرامون آنها، قدمتی بین ۱۸۴ هزار تا ۳۲۴ هزار سال را نشان میدهد. این بازه زمانی از آن جهت مهم است که شواهد قبلی، حضور انسان راستقامت در چین را عمدتاً به دورههای قدیمیتر نسبت میدادند و شمار آثار منسوب به این گونه پس از حدود ۴۰۰ هزار سال پیش کاهش محسوسی پیدا میکرد.
اکنون این احتمال مطرح است که کاهش فسیلهای شناختهشده، الزاماً به معنای ناپدیدشدن کامل انسان راستقامت از شرق آسیا نبوده باشد. بخشی از جمعیتهای این گونه ممکن است در زیستگاههای جنگلی و مناطقی زندگی کرده باشند که شرایط زمینشناختی یا اقلیمی، حفظ و کشف بقایای آنها را دشوارتر کرده است.
سازگاری با جنگلهای بارانی؛ تصویری متفاوت از انسان راستقامت
انسان راستقامت معمولاً با محیطهای باز، دشتهای نسبتاً خشک و زیستبومهایی با دسترسی بیشتر به منابع جانوری و گیاهی قابل مشاهده مرتبط دانسته میشود. بر همین اساس، گسترش جنگلهای بارانی گرمسیری یکی از عواملی تلقی میشد که میتوانسته فشار بومشناختی زیادی بر این انسانتبار وارد کند.
بااینحال، دادههای بهدستآمده از دندانهای غارهای جنوب چین، این تصویر را پیچیدهتر میکند. تحلیل ایزوتوپهای کربن و عناصر کمیاب در بقایا نشان میدهد رژیم غذایی این جمعیت با منابع گیاهی موجود در جنگلهای گرمسیری ارتباط داشته است. در چنین جنگلهایی، تاجپوشش متراکم درختان بخش بزرگی از نور خورشید را مسدود میکند و منابع غذایی در سطح زمین، پراکنده و متنوعاند.
این شواهد بهتنهایی ثابت نمیکند که جنگل بارانی زیستگاه ترجیحی انسان راستقامت بوده است؛ اما نشان میدهد این گونه احتمالاً انعطافپذیری بیشتری از آنچه پیشتر تصور میشد داشته است. توانایی بهرهبرداری از میوهها، دانهها، ریشهها، جانوران کوچک و منابع فصلی میتوانسته به بقای گروههایی کمک کند که در محیطهای متراکم و مرطوب از دشتهای باز فاصله گرفته بودند.
اهمیت این یافته در آن است که سازگاری انسان راستقامت را نباید فقط با ابزارهای سنگی، کنترل آتش یا توانایی پیمودن مسافتهای طولانی سنجید. تغییر رژیم غذایی، شناخت منابع پراکنده و سازگاری رفتاری با پوشش گیاهی متراکم نیز بخشی از ظرفیت بومشناختی این گونه بوده است؛ ظرفیتی که احتمالاً در مناطق مختلف آسیا به شکلهای متفاوتی بروز کرده است.
یک دندان ناشناس و احتمال همزیستی چند انسانتبار
هشت دندان از نظر شکل به انسان راستقامت نزدیک بودند، اما تفاوتهای ظریف میان آنها و نمونههای قدیمیتر نشان میدهد که شاید با جمعیتی محلی و تاکنون ناشناخته از این گونه روبهرو باشیم. چنین تفاوتهایی میتواند بازتاب جدایی جغرافیایی، تغییرات جمعیتی یا سازگاری طولانیمدت با محیط جنگلی جنوب چین باشد.
دندان نهم، معمای مهمتری ایجاد کرده است. نه ساختار ظاهری آن و نه الگوی پروتئینی استخراجشده از آن با نمونههای قطعی انسان راستقامت، نئاندرتال یا انسان امروزی همخوانی کامل نداشت. یکی از فرضیهها این است که این دندان به دنیسوواها تعلق داشته باشد؛ گروهی از انسانتباران باستانی که بخش مهمی از شناخت ما درباره آنها از دادههای ژنتیکی و چند فسیل محدود به دست آمده است.
با وجود این، شواهد فعلی برای انتساب قطعی دندان به دنیسوواها کافی نیست. شباهتهای ناقص میان گونههای انسانی، فرسایش فسیل، محدودیت دادههای پروتئومیک و احتمال وجود جمعیتهای ناشناخته، تفسیر این نمونه را دشوار میکند. برای تعیین هویت آن، پژوهشگران به مقایسههای گستردهتر با فسیلهای شرق آسیا و شاید روشهای مولکولی دقیقتر نیاز دارند.
اگر حضور همزمان چند گروه انسانتبار در جنوب چین تأیید شود، این منطقه در اواخر پلیستوسن نه یک زیستگاه متعلق به یک دودمان منفرد، بلکه عرصهای برای همزیستی، رقابت و احتمالاً آمیزش جمعیتهای مختلف بوده است. غارهای باکسیان و ناکسیان از این منظر فقط محل نگهداری چند دندان نیستند؛ آنها بخشی از نقشه پیچیده پراکنش انسانتباران در آسیا را آشکار میکنند، نقشهای که هنوز در آن جای خالی بسیاری از جمعیتها و مسیرهای مهاجرت باقی مانده است.
منبع: زومیت








